Cách làm mặt nạ dưỡng da từ bã cà phê và mật ong: công thức an toàn và ai không nên dùng
Mặt nạ bã cà phê mật ong thực chất là tẩy tế bào chết bằng hạt: làm đúng thì da mịn hơn, làm quá tay thì xước và đỏ rát. Đây là công thức gọn, an toàn và những trường hợp không nên dùng.
Mặt nạ bã cà phê và mật ong thực chất là một hỗn hợp tẩy tế bào chết bằng hạt: hạt cà phê chà cho bong lớp sừng già, mật ong giữ ẩm và làm hỗn hợp kết dính. Làm đúng thì da sờ mịn hơn sau vài ngày, nhưng nó không trị mụn, không làm trắng da và dùng quá tay sẽ gây xước, đỏ rát. Công thức an toàn chỉ cần hai thứ: bã cà phê xay mịn và mật ong, dùng tối đa 1 lần mỗi tuần, chỉ cho da không có mụn viêm.
Bã cà phê làm được gì cho da, và không làm được gì
Nhiều bài trên mạng gắn cho bã cà phê đủ công dụng: chống lão hoá, giảm sưng, trị mụn, giảm quầng thâm. Cần tách rõ hai chuyện.
- Điều có thật: hạt bã cà phê đủ cứng để chà bong tế bào sừng bám trên bề mặt. Đây là tác dụng cơ học, giống mọi loại hạt tẩy da chết khác (đường, muối, bột yến mạch). Sau khi chà, da sờ trơn hơn, bớt sần và thoa kem dưỡng thấm đều hơn.
- Điều chưa được chứng minh: caffeine có trong một số kem mắt và kem dưỡng vì có khả năng co mạch nhẹ, nhưng lượng caffeine còn lại trong bã đã pha là không rõ và rất thấp. Không có bằng chứng tốt rằng đắp bã cà phê vài phút giúp chống lão hoá hay giảm bọng mắt lâu dài.
- Điều sai: bã cà phê không trị mụn. Ngược lại, chà hạt lên mụn viêm làm vỡ nhân mụn, lan viêm và dễ để lại thâm.
Mật ong trong mặt nạ: vai trò thật
Mật ong là chất hút ẩm tự nhiên (giữ nước trên bề mặt da) và có tính kháng khuẩn nhẹ. Loại mật ong được dùng trong y khoa để băng vết thương là mật ong y tế đã tiệt trùng, khác với mật ong mua ngoài chợ. Mật ong ăn thường ngày đắp lên da lành thì an toàn với đa số người, nhưng:
- Người dị ứng phấn hoa hoặc dị ứng ong có thể nổi mẩn khi bôi mật ong.
- Mật ong pha đường hoặc không rõ nguồn gốc dễ dính, khó rửa và có thể lẫn tạp chất.
- Mật ong không "kéo" được nhân mụn ra ngoài như lời đồn.
Vì sao nên bỏ bớt nguyên liệu trong công thức cũ
Công thức lan truyền thường gồm bã cà phê, muối, đường, mật ong và lòng trắng trứng sống. Nhìn qua thì "càng nhiều càng tốt", nhưng mỗi thứ thêm vào lại cộng thêm rủi ro:
| Nguyên liệu | Vấn đề | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Muối hạt | Hạt sắc cạnh, chà lên mặt dễ tạo vết xước nhỏ; muối làm rát và khô da | Bỏ. Bã cà phê đã đủ vai trò hạt chà |
| Đường cát | Thêm một loại hạt chà nữa, tăng lực ma sát vô ích | Bỏ |
| Lòng trắng trứng sống | Có thể mang vi khuẩn Salmonella; đắp quanh miệng có nguy cơ nuốt phải; khô lại gây căng rát | Bỏ, nhất là với phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch |
| Mật ong | An toàn với đa số người | Giữ |
| Bã cà phê | Hạt thô dễ trầy da | Giữ, chọn bã xay mịn |
Ba loại hạt chà cùng lúc (cà phê, muối, đường) trên da mặt là quá mức cần thiết. Da mặt mỏng hơn da tay chân nhiều, thứ chà toàn thân thấy dễ chịu thì lên mặt lại thành quá tay.
Cách làm phiên bản an toàn
Chuẩn bị
- 1 thìa cà phê bã cà phê xay mịn (cà phê pha phin hoặc espresso; bã của cà phê xay thô thì nên bỏ).
- 1 thìa cà phê mật ong.
- Vài giọt nước sạch nếu hỗn hợp quá đặc.
Thực hiện
- Dùng bã mới trong ngày. Bã cà phê ẩm để qua đêm ở nhiệt độ phòng dễ mốc. Bã có đốm trắng, xanh hoặc mùi chua thì bỏ.
- Thử trước ở vùng da nhỏ như dưới hàm hoặc mặt trong cổ tay, đợi 24 giờ. Đỏ, ngứa, rát thì không dùng lên mặt.
- Rửa mặt sạch, để da còn hơi ẩm.
- Thoa một lớp mỏng, tránh vùng mắt, môi, cánh mũi đang bong tróc và mọi nốt mụn đang sưng.
- Massage thật nhẹ bằng đầu ngón tay, xoay vòng tròn khoảng 30–60 giây. Lực tay vừa đủ để hạt lăn trên da, không ấn.
- Để yên 5 phút cho mật ong giữ ẩm, rồi rửa bằng nước ấm. Không dùng khăn chà mạnh để lau sạch hạt.
- Thoa kem dưỡng ẩm ngay sau đó. Nếu làm ban ngày, nhớ thoa kem chống nắng vì da vừa tẩy tế bào chết nhạy với nắng hơn.
Một mẹo nhỏ: bã cà phê dễ trôi xuống bồn rửa và gây tắc ống. Rửa mặt trên chậu rồi đổ phần cặn vào thùng rác hoặc gốc cây.
Bao lâu một lần là đủ
Với da thường và da dầu: tối đa 1 lần mỗi tuần. Với da khô, da nhạy cảm: 2 tuần một lần hoặc chỉ dùng cho vùng da cơ thể (khuỷu tay, đầu gối, gót chân) thay vì da mặt.
Một tình huống gặp thường xuyên: một người đang dùng kem trị mụn có tretinoin, adapalene hoặc benzoyl peroxide, thấy da hơi bong nên đắp thêm bã cà phê để "tẩy cho sạch". Kết quả là da đỏ rát, châm chích kéo dài vài ngày. Nếu bạn đang dùng retinoid, axit (AHA, BHA) hoặc vừa làm laser, peel, thì không dùng hạt tẩy da chết trừ khi bác sĩ cho phép.
Ai không nên dùng
- Da đang có mụn viêm, mụn mủ, mụn bọc.
- Người bị trứng cá đỏ (rosacea), viêm da cơ địa (chàm), vảy nến trên mặt.
- Da đang cháy nắng, có vết thương hở, vết xước.
- Người đang dùng thuốc trị mụn dạng bôi hoặc uống isotretinoin.
- Người từng bị dị ứng với mật ong, phấn hoa, sản phẩm từ ong.
Nếu da bạn là da dầu, lỗ chân lông to, bạn có thể đọc thêm cách chăm cụ thể trong bài mặt nạ khoai tây cho da nhờn. Với mụn đang lên, việc cần làm là xử lý mụn đúng cách chứ không phải chà xát, xem mụn nào được nặn, mụn nào phải để yên.
Dùng bã cà phê cho cơ thể thì hợp lý hơn
Da khuỷu tay, đầu gối, gót chân, bắp tay sau có lớp sừng dày hơn, chịu được hạt chà tốt hơn da mặt. Ở đây bạn có thể dùng bã cà phê trộn với chút dầu ăn (dầu dừa, dầu ô liu) để chà lúc tắm, 1–2 lần mỗi tuần. Riêng lời quảng cáo "bã cà phê tan mỡ, trị cellulite (da sần vỏ cam)" thì chưa có bằng chứng; cảm giác da căng hơn sau khi chà chỉ là tạm thời do máu dồn lên bề mặt.
Với da sần ở bắp tay (dày sừng nang lông), chà mạnh thường làm nặng thêm. Kem có urea hoặc axit lactic thường hiệu quả hơn hạt chà.
Khi nào nên dừng hoặc hỏi bác sĩ
Dừng ngay và rửa sạch nếu:
- Da đỏ rát, châm chích kéo dài hơn 30 phút sau khi rửa.
- Nổi mẩn ngứa, sưng mí mắt hoặc môi (có thể là dị ứng, nhất là với mật ong).
- Xuất hiện vết xước, rỉ dịch hoặc mụn mủ mới ở vùng vừa chà.
Nên đi khám da liễu nếu: da đỏ, rát, bong tróc vài ngày không đỡ dù đã ngưng; mụn viêm nhiều, mụn bọc hoặc để lại sẹo lõm; sưng môi, khó thở sau khi đắp mặt nạ thì cần đi cấp cứu ngay vì có thể là phản ứng dị ứng nặng.
Hỏi đáp nhanh
Dùng cà phê bột chưa pha thay bã có được không?
Được nhưng không cần. Bột cà phê khô thường thô hơn và dễ cào da. Bã đã pha mềm hơn một chút, xay mịn càng tốt. Cà phê hoà tan thì tan trong nước nên không có tác dụng chà.
Mặt nạ bã cà phê có làm trắng da không?
Không. Da sáng hơn chút sau khi chà là do lớp sừng xỉn màu bong đi. Màu da thật và các vết thâm, nám không thay đổi nhờ bã cà phê. Muốn giảm thâm thì kem chống nắng hằng ngày là việc quan trọng nhất.
Có thể để mặt nạ qua đêm cho "ngấm" không?
Không nên. Mật ong dính, bám bụi; bã cà phê ẩm để lâu dễ mốc. Để 5 phút là đủ.
Da dầu có nên dùng hằng ngày cho sạch nhờn?
Không. Chà nhiều làm hàng rào da tổn thương, da phản ứng bằng cách đỏ rát và có khi tiết dầu nhiều hơn. Với da dầu, sữa rửa mặt dịu nhẹ và sản phẩm chứa BHA dùng đều đặn có tác dụng hơn hạt chà.
Thêm lòng trắng trứng có giúp se khít lỗ chân lông?
Lòng trắng khô lại tạo cảm giác căng, nhưng lỗ chân lông không nhỏ đi thật. Đổi lại là nguy cơ nhiễm khuẩn từ trứng sống. Không đáng.
Nguồn tham khảo
- American Academy of Dermatology (AAD) – hướng dẫn tẩy tế bào chết an toàn tại nhà: aad.org
- Mayo Clinic – chăm sóc da và mụn trứng cá: mayoclinic.org
- NHS (Anh) – mụn trứng cá và chăm sóc da: nhs.uk
- CDC – nguy cơ Salmonella từ trứng sống: cdc.gov
