Chữa yếu sinh lý bằng lá hẹ: hẹ làm được gì và không làm được gì

Lá hẹ là một loại rau tốt, nhưng chưa có bằng chứng trên người cho thấy ăn lá hẹ chữa được yếu sinh lý. Trong y học cổ truyền, phần được dùng cho chứng "thận dương hư, di tinh" chủ yếu là hạt hẹ (cửu thái tử), và các nghiên cứu về nó mới dừng ở động vật và phòng thí nghiệm. Ăn hẹ trong bữa cơm thì an toàn và có lợi chung; trông chờ hẹ thay cho việc tìm nguyên nhân rối loạn cương thì dễ bỏ lỡ bệnh tim mạch, tiểu đường đang âm thầm.

"Yếu sinh lý" thật ra là gì

Chữ "yếu sinh lý" ở Việt Nam được dùng cho rất nhiều chuyện khác nhau: giảm ham muốn, khó cương, cương không lâu, xuất tinh sớm, mệt sau quan hệ. Mỗi chuyện có nguyên nhân và cách xử lý riêng. Bài 4 biểu hiện yếu sinh lý ở nam giới đã phân loại chi tiết; ở đây chỉ nhấn một điểm: rối loạn cương dương (không đủ cứng hoặc không giữ được cương để quan hệ) rất hay có gốc từ mạch máu. Động mạch dương vật nhỏ, nên khi mạch máu toàn thân bắt đầu xơ vữa vì huyết áp, mỡ máu, đường huyết, thuốc lá, dương vật thường "báo" sớm hơn tim.

Nói cách khác, một người đàn ông 45 tuổi đột nhiên khó cương, nếu chỉ uống nước hẹ cho qua, có thể đang bỏ qua cơ hội phát hiện sớm bệnh tim mạch.

Lá hẹ có gì

Hẹ (Allium tuberosum) cùng họ với hành, tỏi. Lá hẹ chứa chất xơ, vitamin C, tiền vitamin A (carotene), folate, kali và các hợp chất lưu huỳnh tạo mùi hăng đặc trưng. Như mọi loại rau xanh, ăn đều đặn góp phần vào chế độ ăn tốt cho tim mạch và đường ruột.

Bài cũ liệt kê hẹ "ngăn ngừa ung thư ruột kết, chữa hen suyễn, chữa đau thận, giảm mỡ máu, bảo vệ tuyến tụy". Những khẳng định này phóng đại. Chế độ ăn nhiều rau có liên quan đến giảm nguy cơ một số bệnh, nhưng đó là tác dụng của cả chế độ ăn, không phải của riêng hẹ, và hẹ không chữa được hen hay bệnh thận.

Đông y nói gì và bằng chứng đến đâu

Kết quả trên chuột không chuyển được thẳng sang người. Ngoài ra, các bài thuốc Đông y thường được thầy thuốc kê theo thể bệnh, phối hợp nhiều vị; tự lấy một vị ra dùng không phải là cách y học cổ truyền thực hành.

Các món hẹ trong bài cũ: ăn được, nhưng lưu ý

• Nước ép lá hẹ sống: rau ăn sống có thể mang vi khuẩn, trứng giun sán, dư lượng thuốc trừ sâu. Nếu dùng, phải rửa kỹ dưới vòi nước chảy, ngâm, và ưu tiên nguồn rau sạch. Người hay ợ nóng, viêm dạ dày dễ bị cồn cào khi uống nước hẹ sống lúc đói.
• Hẹ xào tôm: món ăn ngon và bổ, không có gì phải tránh trừ khi dị ứng tôm.
• Hẹ nấu gan dê: gan động vật rất giàu vitamin A. Ăn thường xuyên số lượng lớn có thể dư vitamin A; phụ nữ mang thai nên hạn chế gan. Gan cũng chứa nhiều cholesterol, người mỡ máu cao không nên ăn thường.
• Lươn xào hẹ: lươn phải nấu chín kỹ. Lươn, ếch, cá nước ngọt ăn tái có nguy cơ nhiễm giun đầu gai (Gnathostoma), loại ký sinh trùng có thể di chuyển dưới da và hiếm khi vào não.

Không có món nào trong số này nguy hiểm nếu nấu chín và ăn ở mức một bữa ăn bình thường. Điều cần tránh là tin rằng ăn món đó "một tuần là khỏi".

Cái gì thật sự giúp cải thiện cương cứng

Nếu muốn dùng thực phẩm và lối sống để hỗ trợ đời sống tình dục, những thay đổi có bằng chứng tốt nhất là những thay đổi cũng tốt cho tim:

1. Bỏ thuốc lá: thuốc lá làm hỏng lớp nội mạc mạch máu, kể cả mạch dương vật.
2. Giảm cân nếu thừa cân, nhất là mỡ bụng: liên quan đến testosterone và sức khoẻ mạch máu.
3. Vận động đều: khoảng 150 phút mỗi tuần mức vừa (đi bộ nhanh, đạp xe) là khuyến cáo chung của WHO cho người lớn.
4. Ăn nhiều rau, trái cây, đạm từ cá và đậu, ít đồ chiên và thịt chế biến: lá hẹ có thể là một trong những loại rau đó.
5. Giảm rượu bia, ngủ đủ, quản lý căng thẳng.
6. Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu nếu đang có bệnh, uống thuốc đều theo bác sĩ.

Muốn biết nên bắt đầu thay đổi thói quen nào trước cho hiệu quả, có thể tham khảo bài dự phòng bệnh bằng thay đổi lối sống của Y Tế Toàn Cầu.

Khi lối sống chưa đủ, bác sĩ có nhiều phương pháp điều trị rối loạn cương hiệu quả, gồm thuốc kê đơn, điều trị tâm lý, và các phương pháp khác. Thuốc điều trị rối loạn cương phải được bác sĩ đánh giá trước, vì không dùng được cho người đang uống thuốc nhóm nitrat (thuốc chữa đau thắt ngực) và một số bệnh tim.

Nếu muốn dùng hạt hẹ hoặc bài thuốc Đông y

• Khám và làm xét nghiệm cơ bản trước (đường huyết, mỡ máu, huyết áp, có thể cả testosterone), để không bỏ sót bệnh.
• Gặp bác sĩ y học cổ truyền có chứng chỉ hành nghề, không mua thuốc "tráng dương" trôi nổi trên mạng. Nhiều sản phẩm quảng cáo thảo dược đã bị phát hiện trộn lén hoạt chất thuốc tây điều trị rối loạn cương, rất nguy hiểm với người bệnh tim.
• Báo cho bác sĩ tất cả thuốc đang dùng, nhất là thuốc chống đông, thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường.
• Ngưng ngay nếu thấy vàng da, nước tiểu sẫm, mệt mỏi bất thường, buồn nôn kéo dài: dấu hiệu có thể của tổn thương gan do thảo dược.

Khi nào cần đi khám

Nên khám nam khoa hoặc nội khoa nếu:

• Khó cương hoặc không giữ được cương trong hơn một nửa số lần, kéo dài trên 3 tháng.
• Khó cương xuất hiện đột ngột ở người trên 40 tuổi, nhất là khi có hút thuốc, béo bụng, huyết áp cao, tiểu đường, mỡ máu cao, hoặc trong gia đình có người bệnh tim sớm.
• Kèm đau ngực khi gắng sức, khó thở, phù chân: đi khám tim mạch sớm.
• Mất cương buổi sáng, giảm ham muốn, mệt mỏi, ngực to lên: kiểm tra nội tiết.
• Dương vật cong bất thường, có cục cứng, đau khi cương.
• Cương kéo dài trên 4 giờ không xuống (sau khi dùng bất kỳ thuốc gì): đi cấp cứu ngay.

Nếu người vợ đang băn khoăn không biết giúp chồng thế nào, bài chồng yếu sinh lý phải làm sao có gợi ý cụ thể.

Nguồn tham khảo

• Mayo Clinic – Erectile dysfunction: mayoclinic.org
• NHS – Erection problems: nhs.uk
• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Physical activity: who.int
• Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) – cảnh báo sản phẩm tăng cường sinh lý chứa thành phần ẩn: fda.gov
• Bộ Y tế Việt Nam: moh.gov.vn