Tại sao đàn ông nên tẩy da chết? Lợi ích thật khi cạo râu và cách làm không rát

Đàn ông nên tẩy da chết chủ yếu vì chuyện cạo râu: da mặt sạch lớp sừng thừa giúp dao cạo lướt êm hơn, giảm lông mọc ngược và những nốt sần đỏ ở cằm, cổ sau khi cạo. Với da dầu, mụn đầu đen ở mũi, tẩy da chết (nhất là loại hoá học như BHA) cũng giúp lỗ chân lông đỡ bít tắc. Nhưng "da đàn ông dày nên chà mạnh được" là hiểu lầm: chà quá tay, quá nhiều lần là nguyên nhân hay gặp khiến da nam đỏ rát, nổi mụn nhiều hơn.

Da nam giới khác gì, và điều đó có ý nghĩa gì khi tẩy da chết

• Tiết dầu nhiều hơn do ảnh hưởng của nội tiết tố nam, nên dễ bóng nhờn, dễ có mụn đầu đen vùng chữ T.
• Có râu: vùng cằm, má, cổ bị dao cạo "tẩy da chết cơ học" gần như mỗi ngày. Đây là lý do vùng râu cần tẩy nhẹ hơn chứ không phải mạnh hơn.
• Lông râu cứng, xoăn (hay gặp ở người tóc xoăn) dễ mọc cong ngược vào da sau khi cạo sát, gây viêm nang lông do cạo (có tên y khoa là pseudofolliculitis barbae).
• Thói quen rửa mặt bằng xà phòng tắm: xà phòng cục có độ kiềm cao làm da khô căng, sau đó cạo râu càng rát.

Bài cũ nói đàn ông "hưởng lợi nhiều hơn phụ nữ" vì da dày hơn. Không có cơ sở để so sánh như vậy. Lợi ích thật của nam giới nằm ở chỗ giảm vấn đề do cạo râu và do da dầu.

Hai kiểu tẩy da chết: hạt chà và hoá học

Với đa số đàn ông có da dầu và cạo râu thường xuyên, một sản phẩm chứa axit salicylic (BHA) dạng toner, gel hoặc sữa rửa mặt là lựa chọn gọn nhất. Hạt chà to, sắc (hạt mơ nghiền, vỏ óc chó) nên tránh trên mặt.

Tẩy da chết trong thói quen cạo râu

Thứ tự đúng

1. Tẩy da chết vào buổi tối, không phải ngay trước khi cạo. Tẩy xong rồi cạo ngay là hai lần bào mòn chồng lên nhau, rất dễ rát và nổi mẩn.
2. Sáng hôm sau cạo râu: làm ướt râu bằng nước ấm vài phút (cạo sau khi tắm là tốt), dùng gel hoặc bọt cạo, cạo xuôi chiều râu mọc.
3. Sau cạo: rửa nước mát, bôi kem dưỡng ẩm không cồn. Nước sau cạo có cồn nhiều gây xót và khô.

Nếu hay bị lông mọc ngược, nốt đỏ sau cạo

• Dùng BHA hoặc glycolic acid (AHA) vài tối mỗi tuần trên vùng râu để lớp sừng không giữ sợi lông bên dưới.
• Không cạo quá sát: bỏ thói quen kéo căng da khi cạo, không cạo ngược chiều, giảm số lưỡi trên dao nếu dao nhiều lưỡi làm bạn bị nặng hơn. Tông đơ để lại râu ngắn khoảng 1 mm là cách hiệu quả với người bị nặng.
• Thay lưỡi dao thường xuyên; lưỡi cùn phải ấn mạnh và cạo nhiều lượt hơn.
• Không nhổ, không nặn nốt đỏ. Nếu thấy đầu lông cuộn dưới da, có thể dùng kim vô trùng nhấc nhẹ đầu lông ra khỏi da, không nhổ cả sợi.

Cách tẩy da chết đúng cho da mặt nam

1. Rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, không dùng xà phòng tắm.
2. Với hạt chà: lấy lượng bằng hạt đậu, xoa vòng tròn nhẹ khoảng 30 giây, tập trung vùng chữ T, nhẹ tay hơn ở vùng râu. Rửa sạch bằng nước ấm.
3. Với BHA dạng toner: thấm bông, lau một lượt, không chà đi chà lại. Để khô rồi bôi kem dưỡng ẩm.
4. Sáng hôm sau luôn dùng kem chống nắng, vì da vừa tẩy nhạy với nắng hơn. Kem chống nắng dạng gel không nhờn hợp với da nam.

Không dùng cùng lúc nhiều sản phẩm tẩy: ví dụ đã dùng sữa rửa mặt có BHA hằng ngày thì không cần thêm hạt chà. Người đang bôi thuốc trị mụn có retinoid hoặc uống isotretinoin thì bỏ hẳn bước tẩy da chết trừ khi bác sĩ cho phép.

Đừng quên lưng, ngực và chân

Nhiều nam giới bị mụn lưng, mụn ngực, hay da sần ở mặt sau cánh tay (dày sừng nang lông). Ở các vùng này:

• Sữa tắm có axit salicylic hoặc benzoyl peroxide (để vài phút rồi tắm sạch) hiệu quả hơn chà mạnh bằng bông tắm, xơ mướp.
• Tắm ngay sau khi tập thể thao, thay áo ướt mồ hôi.
• Kem dưỡng có urea hoặc axit lactic giúp mềm các nốt sần ở cánh tay, đùi.
• Xơ mướp, bông tắm treo ở phòng tắm ẩm dễ mọc vi khuẩn; phơi khô và thay định kỳ.

Dấu hiệu bạn đang tẩy quá tay

• Da căng bóng như giấy bóng kính nhưng lại dễ đỏ, châm chích khi bôi kem dưỡng bình thường.
• Rát khi rửa mặt, khi ra nắng, khi cạo râu.
• Bong vảy, khô từng mảng.
• Mụn nhỏ li ti mọc nhiều hơn.

Gặp những dấu hiệu này: ngừng mọi sản phẩm tẩy 1–2 tuần, chỉ rửa mặt dịu và dưỡng ẩm, rồi quay lại với tần suất thấp hơn. Muốn biết nên chi tiền vào sản phẩm nào cho bộ chăm sóc da, xem mỹ phẩm nào nên đầu tư.

Khi nào nên dừng hoặc hỏi bác sĩ

• Nốt đỏ vùng râu có mủ, đau, lan rộng hoặc kéo dài nhiều tuần dù đã đổi cách cạo: có thể là viêm nang lông do vi khuẩn hay nấm, cần khám da liễu.
• Vùng râu có mảng tróc vảy, ngứa, rụng râu thành đốm tròn.
• Sẹo lồi, sẹo thâm dày ở cằm, cổ sau nhiều đợt viêm nang lông: nên điều trị sớm vì sẹo lồi càng để lâu càng khó.
• Mụn viêm nhiều, mụn bọc ở mặt, lưng: tẩy da chết không thay được thuốc trị mụn.
• Da đỏ, rát, sưng sau khi dùng sản phẩm mới: ngừng sản phẩm; sưng mặt, khó thở thì đi cấp cứu.

Nguồn tham khảo

• American Academy of Dermatology (AAD) – hướng dẫn tẩy da chết an toàn, cạo râu và lông mọc ngược: aad.org
• NHS – viêm nang lông và lông mọc ngược: nhs.uk
• Mayo Clinic – lông mọc ngược (ingrown hair): mayoclinic.org