Những món ăn người "yếu sinh lý" nên kiêng: thứ cần bỏ thật và lời kiêng không cần thiết

Người bị "yếu sinh lý" (rối loạn cương, giảm ham muốn, xuất tinh sớm) không cần kiêng hàng chục món như cua, ốc, dưa chuột, đậu phụ. Những thứ thật sự nên cắt hoặc hạn chế là: rượu bia uống nhiều, thuốc lá, chế độ ăn làm tăng cân, mỡ máu, đường huyết, các loại "thuốc bổ, rượu ngâm" không rõ nguồn gốc, và một số kết hợp giữa thức ăn với thuốc điều trị rối loạn cương. Bởi vì phần lớn trường hợp khó cương ở đàn ông trung niên liên quan đến mạch máu, giống như bệnh tim.

Bài cũ chia người bệnh thành sáu "thể" theo y học cổ truyền và đưa ra sáu danh sách kiêng khác nhau. Cách làm đó có ba vấn đề: người đọc không tự xác định được mình thuộc thể nào; các danh sách mâu thuẫn nhau (gừng, tỏi, hành tây khi thì phải kiêng, khi thì được khuyên ăn); và không danh sách nào có bằng chứng rằng kiêng như vậy giúp cương tốt hơn. Kiêng quá nhiều còn làm bữa ăn nghèo dinh dưỡng. Bài này đi theo hướng ngược lại: chỉ giữ những điều kiêng có lý do rõ ràng.

Vì sao ăn uống liên quan đến khả năng cương

Cương dương cần mạch máu dương vật giãn ra, máu chảy vào nhiều và được giữ lại. Mạch máu ở đây nhỏ, nên khi xơ vữa, tổn thương do đường huyết cao hay huyết áp cao, nó thường "lên tiếng" sớm hơn mạch vành tim. Đó là lý do bác sĩ coi khó cương ở nam giới trên 40 tuổi là một tín hiệu để kiểm tra tim mạch, tiểu đường.

Ăn uống ảnh hưởng đến khả năng cương chủ yếu qua đường này: cân nặng, vòng bụng, mỡ máu, đường huyết, huyết áp. Không có món đơn lẻ nào làm "yếu" hay "mạnh" ngay sau bữa ăn, trừ rượu.

Những thứ nên kiêng thật

1. Rượu bia uống nhiều

Một lượng nhỏ có thể làm người ta bớt ngại ngùng, nhưng uống nhiều trong một lần làm khó cương, khó xuất tinh, giảm cảm giác. Uống nhiều lâu năm làm giảm testosterone, hại gan, tổn thương thần kinh, và là nguyên nhân thường gặp của rối loạn cương kéo dài. Với người đang bị yếu sinh lý, cắt giảm rượu là bước đầu tiên và rẻ nhất.

2. Thuốc lá, thuốc lá điện tử

Không phải món ăn nhưng phải đứng đầu danh sách. Nicotin và các chất trong khói thuốc làm co mạch, hỏng lớp nội mạc mạch máu. Hút thuốc là yếu tố nguy cơ rõ ràng của rối loạn cương; bỏ thuốc giúp ích cho cả tim lẫn chuyện chăn gối.

3. Chế độ ăn làm tăng mỡ bụng

Không cần kiêng hẳn món nào, nhưng nên giảm rõ rệt:

• Đồ uống có đường: nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực, cà phê pha nhiều đường sữa.
• Thịt chế biến sẵn: xúc xích, lạp xưởng, thịt nguội, đồ hộp; nhiều muối và mỡ bão hoà.
• Đồ chiên rán ngập dầu, đặc biệt dầu chiên đi chiên lại ở hàng quán.
• Thịt mỡ, da, nội tạng ăn thường xuyên.
• Cơm trắng, bánh mì trắng ăn quá nhiều so với lượng rau và đạm.
• Muối: ăn mặn làm tăng huyết áp. Chú ý nước chấm, mì gói, đồ muối chua.

Cách ăn thay thế cụ thể theo tuần có ở bài chế độ ăn giúp phái mạnh sung mãn; bài này chỉ tập trung vào phần nên bỏ.

4. Ăn quá no ngay trước khi gần gũi

Bữa ăn nhiều dầu mỡ làm người nặng nề, buồn ngủ. Với người đang dùng thuốc điều trị rối loạn cương dạng uống, nhãn của một số loại thuốc ghi rõ bữa ăn nhiều chất béo có thể làm thuốc hấp thu chậm, tác dụng đến muộn hơn. Nên ăn vừa phải.

Kiêng vì tương tác với thuốc

Đây là phần bài cũ hoàn toàn bỏ qua, trong khi lại là phần có cơ sở rõ nhất.

• Bưởi chùm (grapefruit) và nước ép bưởi chùm: có thể làm tăng nồng độ một số thuốc điều trị rối loạn cương trong máu, tăng tác dụng phụ như đau đầu, tụt huyết áp. Nhãn thuốc thường có ghi chú này. Bưởi ta thông thường cũng có một số chất tương tự, mức độ chưa rõ; nếu đang dùng thuốc, hãy hỏi dược sĩ.
• Rượu cùng thuốc cương dương: cả hai đều có thể hạ huyết áp, uống nhiều cùng lúc dễ chóng mặt, ngất.
• Thuốc nhóm nitrat (thuốc chữa đau thắt ngực ngậm dưới lưỡi, dạng xịt, dán) và "poppers" (dạng hít bán trôi nổi): dùng chung với thuốc cương dương có thể gây tụt huyết áp nguy hiểm đến tính mạng. Không bao giờ tự phối hợp.

Danh sách các cặp thuốc hay gây tương tác khác có ở bài tương tác thuốc: những cặp hay gặp bên Y Tế Toàn Cầu.

Kiêng "đồ bổ" trôi nổi: rủi ro thật hơn cả thức ăn

Người bị yếu sinh lý thường được khuyên dùng rượu ngâm (bìm bịp, tắc kè, rắn, ngọc dương, các loại "pín"), cao, viên "thảo dược tăng lực" bán online. Đây là nhóm nên tránh nhất:

• Nhiều sản phẩm quảng cáo "thảo dược 100%" bị cơ quan quản lý ở nhiều nước phát hiện trộn lẫn hoạt chất thuốc điều trị rối loạn cương với liều không kiểm soát. Người đang dùng thuốc tim mạch nhóm nitrat có thể gặp tụt huyết áp nguy hiểm mà không biết mình vừa uống thuốc.
• Rượu ngâm động vật: bản chất vẫn là rượu nặng độ, thường uống mỗi ngày "cho bổ", cộng thêm nguy cơ ký sinh trùng, độc tố nếu ngâm không đúng.
• Thuốc đông y không rõ nguồn gốc có thể nhiễm kim loại nặng, thuốc trừ sâu, hoặc chứa vị thuốc có độc tính với gan.

Những món bài cũ bảo kiêng nhưng không cần

Y học cổ truyền có cách nhìn riêng về thể trạng, và một thầy thuốc có chuyên môn có thể đưa ra lời khuyên cá nhân. Nhưng việc tự đọc một danh sách rồi cắt bỏ cả nhóm thực phẩm thì không giúp gì, còn có thể làm thiếu chất. Nếu đã dùng thuốc đông y, hãy báo cho bác sĩ tây y biết và ngược lại, để tránh tương tác.

Một tình huống thường gặp

Một người đàn ông 45 tuổi, vòng bụng to, hút thuốc, tiếp khách ba bốn bữa mỗi tuần, thấy dạo này "không được như trước". Nghe theo lời khuyên trên mạng, anh kiêng hết cua ốc, rau "tính lạnh", chuyển sang ăn nhiều thịt dê, uống rượu ngâm mỗi tối. Ba tháng sau tình hình không khá hơn, đi khám mới phát hiện đường huyết cao và mỡ máu cao.

Điều anh cần kiêng ngay từ đầu là rượu, thuốc lá và bữa nhậu; điều cần làm là đo đường huyết, mỡ máu, huyết áp. Cua ốc và dưa chuột không có lỗi.

Những gì nên làm song song với việc kiêng

• Vận động: đi bộ nhanh, đạp xe, bơi khoảng 150 phút mỗi tuần theo khuyến cáo chung cho người lớn.
• Giảm cân nếu thừa cân: giảm vòng bụng thường cải thiện cả khả năng cương lẫn năng lượng.
• Ngủ đủ: thiếu ngủ kéo dài làm giảm ham muốn và testosterone.
• Kiểm tra tâm lý: căng thẳng, lo âu, trầm cảm, mâu thuẫn vợ chồng là nguyên nhân thường gặp, nhất là ở người trẻ.
• Rà lại thuốc đang dùng: một số thuốc huyết áp, thuốc chống trầm cảm có thể ảnh hưởng đến chức năng tình dục. Không tự ngưng; hỏi bác sĩ để đổi thuốc nếu cần.

Khi nào nên dừng tự xử lý và đi khám

• Khó cương hoặc không giữ được cương kéo dài trên vài tháng.
• Khó cương kèm khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân (gợi ý tiểu đường).
• Có đau ngực, khó thở khi gắng sức: cần khám tim mạch trước khi dùng bất kỳ thuốc cương dương nào.
• Giảm ham muốn kèm mệt mỏi, ngực to ra, rụng lông: có thể do nội tiết, cần xét nghiệm.
• Dương vật cong, đau khi cương, hoặc cương kéo dài trên 4 giờ không xuống: đi cấp cứu.
• Đã uống "thuốc bổ" không rõ nguồn gốc rồi thấy chóng mặt, đau đầu dữ dội, tim đập nhanh: ngừng ngay và đi khám.

Nên khám nam khoa hoặc tiết niệu; bác sĩ sẽ hỏi bệnh, đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, có khi nội tiết.

Nguồn tham khảo

• Mayo Clinic – rối loạn cương dương: nguyên nhân và lối sống: mayoclinic.org
• NHS (Anh) – erectile dysfunction: nhs.uk
• Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) – cảnh báo sản phẩm "tăng cường sinh lý" chứa hoạt chất ẩn; tương tác thuốc với bưởi chùm
• Hội Tiết niệu Hoa Kỳ (AUA) – hướng dẫn về rối loạn cương
• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – khuyến cáo hoạt động thể lực và ăn uống lành mạnh: who.int