"Chuyện ấy" khi say: nên và không nên – đồng thuận, bao cao su và việc cần làm sáng hôm sau

Quan hệ sau vài ly rượu không tự động là sai, nhưng rượu làm hỏng đúng ba thứ quan trọng nhất của một lần "yêu" an toàn: khả năng hai người thật sự đồng ý, khả năng dùng bao cao su cho đúng, và khả năng nhận ra khi có chuyện bất ổn. Nếu một trong hai người đã say đến mức nói lắp, đi loạng choạng, nôn hoặc lơ mơ thì câu trả lời là không, dù hai người là vợ chồng hay đang yêu nhau. Bài này đi vào những việc cụ thể nên làm trước, trong và sáng hôm sau.

Phần ảnh hưởng của rượu lên tim, huyết áp và khả năng cương đã có ở bài 3 thời điểm nên kiêng "chuyện ấy"; ở đây tập trung vào đồng thuận, phòng bệnh, tránh thai và xử lý hậu quả.

Đồng thuận khi có rượu: ranh giới nằm ở đâu

Đồng ý quan hệ phải là đồng ý rõ ràng, tự nguyện và có thể rút lại bất cứ lúc nào. Rượu làm mờ cả ba điều này. Một người "lâng lâng, vui vẻ" vẫn có thể đồng ý; một người say đến mất kiểm soát thì không còn khả năng đồng ý, và im lặng hay không chống cự cũng không phải là đồng ý.

Dấu hiệu người kia không còn đủ tỉnh để đồng ý

• Nói ngọng, nói lặp, không theo kịp câu chuyện.
• Đi không vững, phải vịn tường, vấp ngã.
• Đã nôn hoặc đang buồn nôn.
• Ngủ gật, gọi mới mở mắt, trả lời "ừ, ừ" chung chung.
• Không nhớ đang ở đâu, vừa làm gì.

Gặp một trong các dấu hiệu trên thì dừng lại, đắp chăn cho người ta nằm nghiêng và để chuyện kia sang hôm khác. Quy tắc dễ nhớ: nếu bạn phải tự hỏi "không biết người ấy có muốn không", thì câu trả lời là chưa. Điều này áp dụng cả trong hôn nhân; quan hệ khi vợ hoặc chồng không đủ tỉnh để đồng ý vẫn là xâm hại.

Nói trước khi uống

Cặp đôi biết mình sẽ đi tiệc có thể thống nhất từ lúc còn tỉnh: tối nay về có muốn gần nhau không, dùng gì để tránh thai, uống tới mức nào thì thôi. Những thoả thuận nói lúc tỉnh dễ giữ hơn nhiều so với thương lượng lúc nửa đêm khi cả hai đều đã ngà ngà.

Bao cao su và tránh thai: chỗ rượu gây lỗi nhiều nhất

Bao cao su hiệu quả cao khi dùng đúng, nhưng phần lớn thất bại đến từ cách dùng, và khi say thì lỗi tăng lên rõ rệt. Những lỗi hay gặp:

Rượu cũng làm nhiều chị em quên uống viên tránh thai hằng ngày, hoặc nôn trong vòng vài giờ sau khi uống thuốc. Nôn sớm sau khi uống viên tránh thai có thể khiến viên đó không được hấp thu đủ; xem hướng dẫn trên tờ thông tin của vỉ thuốc hoặc hỏi dược sĩ xem có cần uống bù và dùng thêm bao cao su không.

Sáng hôm sau: việc cần làm nếu có sơ suất

Tỉnh dậy và không chắc tối qua có dùng bao cao su không, hoặc biết chắc bao bị rách, thì đừng chờ "xem có sao không". Có hai việc có giới hạn thời gian.

1. Tránh thai khẩn cấp

• Thuốc tránh thai khẩn cấp bán ở nhà thuốc hiệu quả nhất khi uống càng sớm càng tốt sau lần quan hệ; mỗi loại có khung thời gian riêng (thường tính bằng giờ đến vài ngày), cần đọc kỹ nhãn hoặc hỏi dược sĩ.
• Đặt vòng tránh thai chứa đồng trong vài ngày đầu cũng là một cách tránh thai khẩn cấp rất hiệu quả; cần đến cơ sở sản phụ khoa.
• Nếu có nôn trong vài giờ sau khi uống thuốc khẩn cấp, hỏi lại dược sĩ hoặc bác sĩ.

2. Dự phòng HIV sau phơi nhiễm (PEP)

Nếu lần quan hệ không bảo vệ là với người lạ, người mới quen, hoặc người có nguy cơ nhiễm HIV, PEP cần được bắt đầu càng sớm càng tốt và trong vòng 72 giờ. Không tự mua thuốc; đến phòng khám ngoại trú HIV, trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh/thành hoặc khoa truyền nhiễm của bệnh viện để được đánh giá và kê đơn.

3. Hẹn ngày xét nghiệm các bệnh lây qua đường tình dục

Lậu, chlamydia, giang mai, HIV, viêm gan B đều có "thời gian cửa sổ" — xét nghiệm ngay sáng hôm sau thường chưa phát hiện được. Bác sĩ sẽ hẹn bạn các mốc xét nghiệm phù hợp (thường trong khoảng vài tuần đến ba tháng tuỳ bệnh). Trong thời gian chờ, dùng bao cao su với bạn tình thường xuyên.

Thuốc và chất kích thích đi kèm rượu

• Thuốc điều trị rối loạn cương (nhóm sildenafil, tadalafil): cả thuốc lẫn rượu đều làm giãn mạch, hạ huyết áp. Uống nhiều rượu cùng lúc dễ gây chóng mặt, choáng, ngất khi đứng dậy. Thuốc này là thuốc kê đơn; dùng theo chỉ định bác sĩ và hỏi kỹ về rượu.
• "Poppers" (nitrite dạng hít) kết hợp với thuốc cương dương có thể làm tụt huyết áp nguy hiểm đến tính mạng. Không dùng chung.
• Thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc giảm đau gây buồn ngủ cộng với rượu làm ức chế hô hấp mạnh hơn.
• Bị bỏ thuốc vào đồ uống: ở quán bar, tiệc đông người, không uống ly đã rời tầm mắt mình. Nếu bỗng thấy say quá nhanh so với lượng đã uống, mất trí nhớ từng đoạn, hãy báo ngay cho bạn đi cùng và tìm trợ giúp y tế.

Những niềm tin sai về rượu và chuyện ấy

Tình huống thường gặp và cách xử lý

Một người muốn, người kia đã ngủ

Không đánh thức để "tiếp tục". Người đang ngủ không thể đồng ý. Sáng mai cả hai tỉnh táo, nếu vẫn muốn thì sẽ dễ chịu hơn nhiều.

Đang giữa chừng thì người kia buồn nôn

Dừng ngay, đỡ người đó ngồi dậy hoặc nằm nghiêng, đưa nước từng ngụm. Không ép nôn. Cách chăm người say nôn có ở bài chữa buồn nôn khi say rượu.

Không nhớ rõ chuyện tối qua

Mất trí nhớ từng đoạn là dấu hiệu đã uống quá nhiều. Nếu bạn thức dậy ở chỗ lạ, đau vùng kín hoặc hậu môn, có vết bầm, quần áo xộc xệch mà không nhớ đã đồng ý điều gì, hãy coi đó là tình huống cần trợ giúp: đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt (để khám, tránh thai khẩn cấp, PEP, xét nghiệm), cố gắng chưa tắm và giữ lại quần áo nếu có ý định trình báo. Bạn không có lỗi vì đã uống.

Khi nào cần đi khám

• Bao cao su rách, tuột, hoặc không dùng với người chưa rõ tình trạng sức khoẻ: đi trong 72 giờ để được tư vấn PEP và tránh thai khẩn cấp.
• Đau rát âm đạo, dương vật hoặc hậu môn kéo dài hơn một hai ngày, chảy máu không phải kinh nguyệt.
• Vài ngày đến vài tuần sau: tiểu buốt, chảy mủ ở niệu đạo, khí hư đổi màu có mùi, vết loét ở bộ phận sinh dục hoặc miệng, nổi hạch bẹn.
• Trễ kinh sau lần quan hệ không bảo vệ.
• Gọi cấp cứu ngay nếu người say không đánh thức được, thở chậm hoặc ngắt quãng, da tái lạnh, co giật, nôn khi đang lơ mơ.

Nguồn tham khảo

• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) — sức khoẻ tình dục, tránh thai khẩn cấp, dự phòng sau phơi nhiễm HIV.
• Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) — bệnh lây truyền qua đường tình dục, sử dụng bao cao su.
• NHS (Anh) — alcohol and sex, emergency contraception.
• Bộ Y tế Việt Nam — hướng dẫn điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV.