Canh giao hợp quanh ngày rụng trứng: cách xác định ngày rụng trứng chính xác

Để canh giao hợp quanh ngày rụng trứng, trước hết phải biết trứng của chính mình rụng lúc nào – và "ngày 14" chỉ đúng với một phần nhỏ phụ nữ. Cách xác định đáng tin nhất tại nhà là kết hợp ba thứ: tính lịch từ độ dài chu kỳ để biết khoảng nào cần chú ý, que thử LH để báo trước rụng trứng một đến hai ngày, và quan sát chất nhầy cổ tử cung để thấy "cửa sổ" đang mở. Đo thân nhiệt buổi sáng chỉ xác nhận sau khi trứng đã rụng. Bài này hướng dẫn chi tiết cách làm từng phương pháp và những trường hợp chúng dễ đánh lừa bạn.

Nếu bạn cần cái nhìn tổng quát về thời điểm, tần suất quan hệ và lúc nào nên đi khám hiếm muộn, đọc thêm bài bí kíp "4T" khi quan hệ để dễ có con. Bài dưới đây đi sâu vào câu hỏi: làm sao biết đúng ngày.

Bước 1: Tính lịch – để biết bắt đầu theo dõi từ ngày nào

Ngày 1 của chu kỳ là ngày đầu tiên ra máu kinh thật (không tính vài giọt lấm tấm trước đó). Độ dài chu kỳ là số ngày từ ngày 1 kỳ này đến trước ngày 1 kỳ sau.

Điểm mấu chốt: khoảng thời gian sau rụng trứng (pha hoàng thể) khá ổn định, thường quanh 12–14 ngày; phần thay đổi nhiều là giai đoạn trước rụng trứng. Vì vậy công thức thực dụng là:

Ngày rụng trứng ước tính ≈ độ dài chu kỳ trừ 14.

Nếu chu kỳ dao động (ví dụ 27–33 ngày), lấy chu kỳ ngắn nhất để chọn ngày bắt đầu thử que, để không bỏ lỡ tháng rụng sớm. Ghi lại ít nhất 3–6 chu kỳ trên lịch hoặc ứng dụng. Lưu ý: ứng dụng chỉ dựa vào ngày kinh thì chỉ là phép tính trung bình, không "biết" được trứng rụng thật; nó chỉ chính xác hơn khi bạn nhập thêm kết quả que LH, chất nhầy hoặc thân nhiệt.

Bước 2: Que thử rụng trứng (LH) – báo trước 1–2 ngày

Trước khi trứng rụng, tuyến yên tiết một đợt hormone LH tăng vọt. Que thử phát hiện LH trong nước tiểu. Trứng thường rụng trong khoảng 24–36 giờ sau khi đợt tăng này bắt đầu.

Cách thử cho chuẩn

• Thử cùng một khung giờ mỗi ngày, thường từ khoảng 10 giờ sáng đến 8 giờ tối; không nhất thiết dùng nước tiểu đầu buổi sáng (trừ khi hướng dẫn của que ghi khác).
• Hạn chế uống nhiều nước trong khoảng 2 giờ trước khi thử, vì nước tiểu loãng dễ ra âm tính giả.
• Khi vạch thử bắt đầu đậm dần, có thể thử 2 lần/ngày (cách nhau khoảng 10–12 giờ) để không lỡ đợt tăng ngắn.
• Dương tính là khi vạch thử đậm bằng hoặc đậm hơn vạch chứng. Vạch mờ chưa tính.
• Đọc kết quả đúng thời gian ghi trên hộp; để lâu vạch có thể hiện thêm, gây nhầm.

Khi nào que dễ sai

• Buồng trứng đa nang: LH nền có thể cao sẵn, que dương tính nhiều ngày hoặc nhiều lần trong tháng mà chưa chắc rụng trứng.
• Tiền mãn kinh: LH thường cao, que khó đọc.
• Đang dùng thuốc kích trứng có hCG hoặc vừa sảy thai, sinh con: que LH có thể phản ứng chéo với hCG.
• Que dương tính chỉ cho biết cơ thể "đang cố" rụng trứng, không bảo đảm trứng đã rụng thật.

Bước 3: Quan sát chất nhầy cổ tử cung – miễn phí và rất có giá trị

Khi estrogen tăng lên trước rụng trứng, cổ tử cung tiết chất nhầy loãng, trong, giúp tinh trùng bơi lên và sống lâu hơn. Đây là dấu hiệu cơ thể "mở cửa".

Cách quan sát

• Mỗi lần đi vệ sinh, để ý cảm giác ở cửa mình (khô, ẩm, trơn) và quan sát dịch trên giấy lau trước khi tiểu.
• Ghi lại mỗi tối theo mức "đậm nhất trong ngày".

"Ngày đỉnh" là ngày cuối cùng còn thấy chất nhầy trơn, trong; rụng trứng thường xảy ra quanh ngày này. Thường cần 2–3 chu kỳ để quen mắt. Chất nhầy dễ bị nhiễu bởi viêm âm đạo, thuốc đặt, tinh dịch và chất bôi trơn – nên quan sát vào lúc không vừa quan hệ.

Bước 4: Đo thân nhiệt cơ bản – xác nhận đã rụng trứng

Sau rụng trứng, progesterone làm thân nhiệt lúc nghỉ tăng khoảng 0,2–0,5°C và giữ ở mức đó đến kỳ kinh sau. Vì nhiệt chỉ tăng sau khi trứng rụng, phương pháp này không dùng để canh ngày trong tháng hiện tại, mà để:

• Xác nhận chu kỳ có rụng trứng hay không.
• Biết thường thì mình rụng vào ngày nào, để tháng sau canh tốt hơn.
• Tính pha hoàng thể: nếu thường dưới 10 ngày, nên kể với bác sĩ.

Cách đo

• Dùng nhiệt kế điện tử có 2 số lẻ (ví dụ 36,45°C).
• Đo ngay khi thức dậy, trước khi ngồi dậy, nói chuyện, uống nước – cùng giờ mỗi sáng, sau ít nhất 3–4 giờ ngủ liền.
• Đo cùng một vị trí (miệng là phổ biến) mỗi ngày.
• Rụng trứng được coi là đã xảy ra khi có 3 ngày liên tiếp nhiệt cao hơn hẳn 6 ngày trước đó.
• Nhiệt bị nhiễu bởi sốt, rượu tối hôm trước, ngủ ít, đổi múi giờ, làm ca đêm.

Những dấu hiệu phụ

• Đau giữa chu kỳ: một số người thấy đau âm ỉ hoặc nhói ở một bên bụng dưới, kéo dài vài giờ đến một ngày.
• Ra chút máu giữa chu kỳ: có thể gặp, nhưng nếu lặp lại thường xuyên nên đi khám.
• Tăng ham muốn, căng ngực nhẹ.

Các dấu hiệu này không đủ tin cậy để dùng một mình.

Theo dõi tại cơ sở y tế

Khi đã đi khám hiếm muộn hoặc chu kỳ không đều, bác sĩ có thể dùng:

• Siêu âm theo dõi nang noãn ("soi trứng"): siêu âm qua đường âm đạo nhiều lần để xem nang lớn dần và vỡ, cho biết khá chính xác thời điểm rụng.
• Xét nghiệm progesterone máu khoảng 7 ngày trước kỳ kinh dự kiến để xác nhận có rụng trứng.
• Thuốc kích trứng và mũi tiêm hCG gây rụng trứng theo lịch: chỉ dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ hiếm muộn, vì có nguy cơ đa thai và quá kích buồng trứng.

Gộp lại: một lịch theo dõi thực tế

1. Ghi ngày kinh 3 tháng để biết chu kỳ ngắn nhất, dài nhất.
2. Bắt đầu thử que LH từ ngày "chu kỳ ngắn nhất trừ 17".
3. Song song quan sát chất nhầy. Khi thấy chất nhầy trơn, trong hoặc que bắt đầu đậm dần, quan hệ cách ngày hoặc hằng ngày.
4. Quan hệ vào ngày que dương tính và 1–2 ngày sau đó.
5. Nếu muốn, đo thân nhiệt để xem tháng đó có rụng trứng và rụng vào ngày nào.

Một lưu ý quan trọng: canh ngày quá căng dễ biến chuyện vợ chồng thành "nhiệm vụ", khiến người chồng khó cương đúng ngày. Nếu theo dõi làm cả hai căng thẳng, hãy bỏ que, quan hệ đều 2–3 lần mỗi tuần – cách này cũng phủ được cửa sổ thụ thai. Và không có cách canh ngày nào giúp chọn được giới tính con – xem vì sao không có cách chắc chắn để sinh con gái hay con trai.

Khi nào cần đi khám

• Chu kỳ ngắn hơn 21 ngày, dài hơn 35 ngày, hoặc lệch nhau quá nhiều giữa các tháng.
• Que LH không bao giờ dương tính sau vài chu kỳ, hoặc dương tính nhiều đợt trong một tháng.
• Biểu đồ thân nhiệt không thấy pha tăng nhiệt, hoặc pha cao chỉ kéo dài dưới 10 ngày.
• Mất kinh, kinh rất ít; mụn trứng cá nhiều, rậm lông (gợi ý đa nang); tiết sữa khi không cho con bú.
• Đau bụng kinh dữ dội, đau khi quan hệ (gợi ý lạc nội mạc tử cung).
• Đã quan hệ đều đặn 12 tháng (6 tháng nếu vợ từ 35 tuổi) chưa có thai – đi khám cả hai vợ chồng.

Nguồn tham khảo

• ACOG – Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ – acog.org
• Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) – asrm.org
• NHS (Anh) – nhs.uk
• Mayo Clinic – mayoclinic.org
• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – who.int