"Giờ vàng" của đàn ông: có thật không và thời điểm nào quan trọng khi muốn có con
Tin đồn "14–16 giờ tinh trùng nhiều nhất" không có cơ sở. Với chuyện có con, ngày rụng trứng, nhịp quan hệ và ba tháng sống lành mạnh của người chồng quan trọng hơn giờ trên đồng hồ.
Không có một "giờ vàng" cố định nào trong ngày khiến tinh trùng của đàn ông khoẻ vượt trội. Thông tin lan truyền rằng "14–16 giờ tinh trùng sản sinh nhiều nhất" không có cơ sở: tinh hoàn sản xuất tinh trùng liên tục, và một tinh trùng cần khoảng hơn hai tháng để hình thành. Với chuyện có con, cái quyết định là ngày rụng trứng của người vợ, khoảng cách giữa các lần xuất tinh và lối sống của người chồng trong ba tháng trước đó, chứ không phải giờ trên đồng hồ.
Bảng giờ "chuyện ấy" trên mạng đúng đến đâu
Các bài viết cũ thường chia ngày của đàn ông thành từng khung: 6–8 giờ sáng là "đỉnh", 8–10 giờ testosterone "thấp kỷ lục", 14–16 giờ "tinh trùng nhiều nhất", 16–18 giờ "chỉ muốn nhanh cho xong"... Đối chiếu với sinh lý:
| Lời đồn | Thực tế |
|---|---|
| Testosterone cao nhất buổi sáng | Đúng ở nam giới trẻ: nồng độ thường cao nhất sau giấc ngủ và giảm dần trong ngày. Nhưng biên độ dao động giảm theo tuổi, và mức testosterone không quyết định một mình ham muốn. |
| 8–10 giờ testosterone "thấp kỷ lục" | Sai. Đây vẫn là khoảng gần đỉnh trong ngày. Bận việc làm giảm hứng thú, không phải do hormone tụt. |
| 14–16 giờ tinh trùng sản sinh nhiều nhất | Không có cơ sở. Quá trình sinh tinh diễn ra liên tục, không theo giờ trong ngày. |
| Quan hệ đúng giờ vàng dễ sinh con hơn | Không. Thời điểm trong chu kỳ của người vợ quan trọng hơn rất nhiều so với giờ trong ngày. |
Nhịp ham muốn trong ngày và cách hai vợ chồng lệch giờ đã được viết riêng ở bài Thời điểm đàn ông thường muốn "lên giường". Bài này đi vào chuyện mà "giờ vàng" hay bị gắn vào nhất: tinh trùng và việc có con.
Tinh trùng không có "giờ vàng", nhưng có "ba tháng vàng"
Một tinh trùng đi từ tế bào gốc trong tinh hoàn tới khi trưởng thành và sẵn sàng xuất ra mất khoảng 2,5 đến 3 tháng. Điều đó có nghĩa là chất lượng tinh dịch hôm nay phản ánh những gì cơ thể người đàn ông đã trải qua từ quý trước: một đợt sốt cao, một mùa nhậu liên tục, một thời gian ngồi xông hơi đều đặn, hay một thuốc mới bắt đầu dùng.
Với cặp vợ chồng đang chuẩn bị có con, đây mới là "khung giờ" đáng quan tâm. Những việc người chồng có thể làm trong khoảng ba tháng trước khi mong có thai:
- Bỏ thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử: hút thuốc liên quan tới giảm số lượng và chất lượng tinh trùng.
- Bớt rượu bia: uống nhiều kéo dài ảnh hưởng tới nội tiết và sinh tinh.
- Tránh làm nóng tinh hoàn kéo dài: xông hơi, tắm nước nóng lâu, để laptop trên đùi nhiều giờ, ngồi lì cả ngày.
- Giảm cân nếu thừa cân, vận động đều.
- Không tự dùng testosterone hay thuốc tăng cơ: testosterone đưa từ ngoài vào làm tinh hoàn giảm sinh tinh, có thể tới mức gần như không còn tinh trùng. Đây là sai lầm hay gặp ở người tập thể hình.
- Báo bác sĩ các thuốc đang dùng: một số thuốc ảnh hưởng tới tinh trùng, bác sĩ có thể cân nhắc đổi nếu cần.
Không có món ăn hay thực phẩm chức năng nào thay được những việc trên. Một chế độ ăn nhiều rau, trái cây, cá, ngũ cốc nguyên hạt, ít đồ chế biến sẵn là đủ cho phần lớn người.
Thời điểm thật sự quan trọng khi muốn có con
Thời điểm trong chu kỳ của người vợ
Trứng chỉ sống khoảng 12–24 giờ sau khi rụng, còn tinh trùng có thể sống vài ngày trong đường sinh dục nữ. Vì vậy "cửa sổ thụ thai" là khoảng 5–6 ngày, kết thúc vào ngày rụng trứng. Quan hệ đều trong khoảng này, sáng hay tối đều như nhau.
Khoảng cách giữa các lần xuất tinh
Nhiều người nghĩ "nhịn lâu thì tinh trùng dồn lại, khoẻ hơn". Thực tế, kiêng quá lâu thì lượng tinh dịch nhiều hơn nhưng tỷ lệ tinh trùng di động tốt và chất lượng ADN có thể kém đi. Còn xuất tinh quá dày trong ngày thì lượng giảm. Với cặp đang mong con, nhịp quan hệ cách ngày hoặc mỗi ngày trong cửa sổ thụ thai là hợp lý. Không cần nhịn cả tuần để "dành" cho ngày rụng trứng.
Phần tư thế, kê gối, nằm im sau quan hệ có ở bài Bí kíp "4T" khi quan hệ để dễ có con.
Giờ trong ngày: chọn lúc cả hai không mệt
Nếu có ý nghĩa nào đó của "giờ vàng" thì là lúc cả hai còn sức. Một buổi tối sau ca làm 12 tiếng và vài lon bia, người chồng có thể khó cương, khó xuất tinh, người vợ không hứng. Áp lực "hôm nay là ngày rụng trứng, phải làm" lại càng làm khó hơn. Nhiều cặp chuyển sang buổi sáng cuối tuần hoặc sau giấc ngủ trưa thấy dễ chịu hơn. Lý do không phải tinh trùng, mà là cơ thể và tâm trạng.
Xét nghiệm tinh dịch đồ: lúc này giờ giấc mới có ý nghĩa
Nếu cần làm tinh dịch đồ, phòng xét nghiệm thường hướng dẫn kiêng xuất tinh khoảng 2–7 ngày và lấy mẫu tại chỗ hoặc mang tới trong vòng một giờ, giữ mẫu ở nhiệt độ cơ thể. Lấy mẫu không đúng hướng dẫn (kiêng quá ngắn, quá dài, làm đổ một phần mẫu, để lạnh) có thể cho kết quả xấu giả. Kết quả bất thường thường được làm lại sau vài tuần trước khi kết luận, vì chất lượng tinh trùng dao động khá nhiều giữa các lần.
Khi nào cần đi khám
- Vợ chồng quan hệ đều, không tránh thai 12 tháng mà chưa có thai; hoặc 6 tháng nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên. Cả hai cùng đi khám, không chỉ người vợ.
- Người chồng có tiền sử quai bị sau dậy thì có viêm tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng bẹn bìu, từng hoá trị xạ trị.
- Sờ thấy khối ở tinh hoàn, bìu sưng có búi giãn tĩnh mạch, đau tức bìu kéo dài.
- Giảm ham muốn rõ, khó cương, mất cương buổi sáng kéo dài, kèm mệt mỏi, giảm cơ: có thể cần kiểm tra testosterone vào buổi sáng.
- Đang dùng hoặc từng dùng testosterone, steroid đồng hoá mà muốn có con.
- Xuất tinh đau, tinh dịch lẫn máu nhiều lần.
Nếu chưa biết nên khám nam khoa, nội tiết hay hiếm muộn và cần chuẩn bị những gì, có thể dùng trợ lý chuẩn bị đi khám để sắp xếp triệu chứng và câu hỏi trước khi gặp bác sĩ.
Hỏi đáp nhanh
Quan hệ buổi sáng có dễ có con hơn buổi tối không?
Chưa có bằng chứng đủ mạnh để khuyên chọn giờ. Hãy tập trung vào cửa sổ thụ thai và nhịp quan hệ đều, chọn lúc cả hai thoải mái.
Nhịn xuất tinh lâu có làm tinh trùng khoẻ hơn không?
Không. Kiêng quá lâu có thể làm tinh trùng kém di động hơn. Cách ngày hoặc mỗi ngày trong thời gian dễ thụ thai là hợp lý.
Thay đổi lối sống bao lâu thì tinh trùng tốt lên?
Thường cần khoảng ba tháng, tương ứng một chu kỳ sinh tinh, mới thấy thay đổi trên tinh dịch đồ.
Testosterone thấp buổi chiều có phải bệnh không?
Không. Testosterone thấp hơn vào chiều tối là nhịp bình thường. Vì vậy xét nghiệm testosterone thường được lấy máu vào buổi sáng để so sánh đúng.
Đi tập gym có nên dùng testosterone cho "sung"?
Không nên tự dùng. Testosterone từ ngoài vào làm giảm sinh tinh, có thể gây vô sinh tạm thời hoặc kéo dài, và có các tác dụng phụ khác.
Nguồn tham khảo
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – cẩm nang xét nghiệm tinh dịch: who.int
- Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM): asrm.org
- NHS (Anh) – vô sinh và chuẩn bị mang thai: nhs.uk
- Mayo Clinic – sức khoẻ tinh trùng và vô sinh nam: mayoclinic.org
- Bộ Y tế Việt Nam: moh.gov.vn
