6 trường hợp "yêu" có thể nguy hiểm tính mạng: tim mạch, thuốc, đau đầu, thai kỳ

Quan hệ tình dục rất hiếm khi gây tử vong, nhưng có một số tình huống thật sự nguy hiểm: bệnh tim chưa được kiểm soát, dùng thuốc cường dương cùng thuốc nhóm nitrat, đau đầu dữ dội đột ngột khi đang quan hệ, một số biến chứng thai kỳ (nhất là thổi hơi vào âm đạo bà bầu), gãy dương vật hoặc cương kéo dài, và siết cổ hay dùng rượu – ma tuý khi quan hệ. Hầu hết những trường hợp này phòng được nếu biết trước, và đều có dấu hiệu cảnh báo cần đi cấp cứu ngay.

Bài cũ cùng tên nêu sáu trường hợp, nhưng trộn lẫn chuyện nguy hiểm thật (bệnh tim) với chuyện không liên quan đến tính mạng (tâm trạng chán nản), và giải thích sai về y khoa. Bài này viết lại theo đúng mức độ nguy hiểm.

1. Bệnh tim mạch – "thượng mã phong" có thật nhưng hiếm

Dân gian gọi tình trạng đột tử khi đang quan hệ là "thượng mã phong". Về mặt y khoa, phần lớn các ca này do nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim, hoặc tai biến mạch máu não ở người đã có bệnh từ trước.

Điều cần biết để không quá sợ hãi: với đa số người, quan hệ tình dục là mức gắng sức vừa phải, tương đương leo hai tầng cầu thang nhanh hoặc đi bộ nhanh. Hội Tim mạch Hoa Kỳ cho rằng người bệnh tim ổn định, gắng sức mức đó không bị đau ngực, khó thở thì thường có thể quan hệ an toàn.

Ai cần hỏi bác sĩ trước:

• Vừa bị nhồi máu cơ tim, vừa đặt stent, mổ tim – bác sĩ sẽ cho biết khi nào quay lại được.
• Đau ngực khi gắng sức nhẹ, suy tim nặng, rối loạn nhịp chưa kiểm soát, tăng huyết áp rất cao chưa điều trị.
• Bệnh van tim nặng.

Giảm nguy cơ: không quan hệ ngay sau bữa ăn no hay khi đã uống nhiều rượu; chọn tư thế ít gắng sức (nằm nghiêng, người bệnh nằm dưới); dừng ngay nếu đau ngực, khó thở, choáng.

2. Thuốc cường dương dùng chung với thuốc nitrat

Đây là tương tác thuốc kinh điển có thể gây tử vong. Thuốc điều trị rối loạn cương nhóm ức chế PDE5 (sildenafil, tadalafil, vardenafil…) kết hợp với thuốc nhóm nitrat – nitroglycerin ngậm dưới lưỡi, isosorbide thường được kê cho người đau thắt ngực – làm tụt huyết áp đột ngột và nặng.

• Người đang dùng thuốc nitrat không được dùng thuốc cường dương nhóm này. Bác sĩ phải biết cả hai đơn thuốc.
• "Poppers" (lọ hít alkyl nitrit) cũng là nitrat – kết hợp với thuốc cường dương nguy hiểm tương tự.
• Nếu đã dùng thuốc cường dương mà bị đau ngực, khi đi cấp cứu phải báo ngay cho nhân viên y tế tên thuốc và giờ uống, để họ không dùng nitrat.
• Thuốc "bổ thận tráng dương" trôi nổi, không rõ nguồn gốc có thể pha trộn hoạt chất cường dương mà không ghi trên nhãn – người đang dùng nitrat không biết mình đang uống chính chất đó.

Danh sách các cặp thuốc tương tác nguy hiểm thường gặp khác có ở trang tương tác thuốc: những cặp hay gặp.

3. Đau đầu dữ dội đột ngột khi đang quan hệ

Có một loại đau đầu lành tính gắn với hoạt động tình dục, thường xuất hiện ngay trước hoặc lúc cực khoái, đau ở cả đầu hoặc vùng gáy. Nhưng triệu chứng của nó giống hệt một số bệnh rất nguy hiểm: xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch não, hoặc hội chứng co mạch não.

Bài cũ khuyên dùng "chuyện ấy" như thuốc giảm đau khi đau đầu nhẹ. Điều đó không có hại với cơn đau đầu nhẹ quen thuộc, nhưng quy tắc quan trọng là:

• Cơn đau đầu đột ngột, dữ dội nhất từ trước đến nay, đạt đỉnh trong vòng vài giây đến một phút ("như bị búa đập") – đi cấp cứu ngay, kể cả khi đã đỡ.
• Kèm nôn, cứng gáy, lơ mơ, yếu liệt, nói khó, nhìn đôi, co giật – gọi cấp cứu 115.
• Lần đầu bị đau đầu khi quan hệ, dù nhẹ hơn, cũng nên khám thần kinh để loại trừ nguyên nhân nguy hiểm trước khi coi là lành tính.

4. Một số tình huống trong thai kỳ

Thai kỳ bình thường thì quan hệ tình dục an toàn – không làm hại thai nhi. Nhưng có ba điều cần biết rõ:

• Không thổi hơi vào âm đạo khi dùng miệng cho bà bầu. Không khí có thể đi vào mạch máu ở tử cung, gây tắc mạch do khí – hiếm nhưng đã có ca tử vong được ghi nhận.
• Nhau tiền đạo, ra huyết âm đạo không rõ nguyên nhân, vỡ ối, dọa sinh non, cổ tử cung ngắn: bác sĩ thường khuyên kiêng quan hệ. Quan hệ khi có nhau tiền đạo có thể gây chảy máu nặng.
• Ra máu đỏ tươi nhiều, đau bụng từng cơn đều, ra nước âm đạo sau quan hệ – đi khám sản ngay.

Chuyện gần gũi theo từng giai đoạn thai kỳ được viết riêng ở bài "Yêu" thế nào khi bầu bí.

5. Gãy dương vật và cương đau kéo dài

Gãy dương vật là rách lớp bao trắng bọc các thể hang khi dương vật đang cương bị gập mạnh – thường do trượt ra rồi bị đè lên, hay gặp ở tư thế nữ ở trên và từ phía sau. Dấu hiệu: tiếng "rắc", đau nhói, dương vật xìu ngay, sưng bầm tím nhanh. Đây là cấp cứu tiết niệu, cần mổ sớm để giảm nguy cơ cong vẹo và rối loạn cương về sau.

Cương dương kéo dài trên 4 giờ (priapism), đặc biệt khi đau, cũng là cấp cứu. Máu ứ lại lâu trong dương vật làm tổn thương mô cương vĩnh viễn. Nguyên nhân có thể do thuốc tiêm vào dương vật, thuốc cường dương, một số thuốc khác, bệnh máu. Không chườm đá rồi chờ, đi cấp cứu.

Bài cũ nói "đợi cậu bé hồi phục rồi quan hệ lại" – đúng với giai đoạn sau điều trị, nhưng bước đầu tiên là phải được bác sĩ xử lý.

6. Siết cổ, rượu và ma tuý khi quan hệ

• Siết cổ, bóp cổ, làm ngạt để tăng khoái cảm không có cách nào an toàn. Chỉ vài giây ép mạch máu cổ đã có thể gây mất ý thức; có thể tổn thương não, đột quỵ do bóc tách động mạch cảnh, hoặc tử vong – kể cả khi cả hai đồng ý và "chỉ nhẹ thôi". Tử vong khi làm một mình cũng được ghi nhận.
• Rượu nhiều làm giảm khả năng đánh giá đồng thuận, tăng nguy cơ chấn thương, tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim ở người có bệnh tim.
• Ma tuý tổng hợp khi quan hệ (ma tuý đá, GHB, thuốc lắc…): gây loạn nhịp, tăng huyết áp, đột quỵ, quá liều. GHB kết hợp rượu có thể gây ngừng thở. Ngoài ra còn kéo theo quan hệ không bảo vệ, lây HIV và viêm gan.

Còn những trường hợp trong bài cũ?

• "Khi bị thương": vết thương ngoài da không lành chậm vì quan hệ, trừ khi bị cọ xát, kéo căng trực tiếp. Vết thương ở vùng sinh dục, sau phẫu thuật vùng chậu, sau sinh thì làm theo hướng dẫn của bác sĩ.
• "Khi phụ nữ chán nản": không nguy hiểm tính mạng, và lời giải thích "tử cung khó co bóp" là không đúng. Đau khi quan hệ trong lúc không có hứng là do âm đạo chưa đủ ướt và cơ sàn chậu căng. Vấn đề chính ở đây là đồng thuận: không ai nên quan hệ khi không muốn, kể cả với vợ/chồng mình.

Khi nào cần đi cấp cứu ngay

Gọi 115. Người đi cùng nên nói rõ với nhân viên y tế đã xảy ra gì, đã dùng thuốc hay chất gì – ngại ngùng lúc này có thể làm chậm điều trị.

Nguồn tham khảo

• Hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association) – hoạt động tình dục và bệnh tim: heart.org
• Mayo Clinic – đau đầu khi quan hệ, gãy dương vật, cương dương kéo dài: mayoclinic.org
• NHS – thuốc điều trị rối loạn cương và tương tác: nhs.uk
• Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) – quan hệ tình dục khi mang thai: acog.org
• Bộ Y tế Việt Nam – cảnh báo thuốc không rõ nguồn gốc